Topwatervissen

Smaken verschillen, dat is bekend – maar voor mij staat vast dat topwatervissen tot de meest spannende vormen van roofvissen behoort. Het is een van die dingen waarbij ik denk: ‘waarom ben ik hier niet veel eerder mee begonnen?!’. Bij deze manier van vissen blijven zelfs vissen die je niet raakt door de spectaculaire aanvallen in je geheugen hangen. In deze gids ‘het 1x1 van topwatervissen’ deel ik graag mijn ervaringen tot nu toe met je. Welke topwaterkunstaas heb je nou echt nodig, welke lijn is optimaal en welke kleine trucs en tips zijn er nog meer? Niemand is natuurlijk als meester geboren, dus: heb je zelf nog tips of ideeën, laat het dan gerust weten in de reacties!

Doelvissen: welke vissen vang je op topwater?

Deze doelvissen kon ik met name goed vangen:

• roofblei
• baars
• snoek

Natuurlijk zijn er meer doelvissen die goed aan de oppervlakte te vangen zijn, zoals kopvoorn en forel, maar daar heb ik nog geen echt grote successen mee geboekt. Dat heeft ongetwijfeld ook te maken met de keuze van het water.

Roofblei op topwater

In de rivier

De aanvallen van roofblei zijn bijzonder spectaculair – de bliksemsnelle aanvallen komen als uit het niets! Zelfs na een misser proberen deze sterke zilveren pijlen het vaak een tweede, derde of soms zelfs vierde keer op het aas. Momenten waarbij je hart bijna stilstaat! Roofblei is op veel wateren nog heel goed te vangen, zoals ook op de Spree in het centrum van Berlijn.

Typische stekken zijn: stroomversnellingen, stuwen, sluizen, bruggen – overal waar de stroming iets sterker is. Eigenlijk kun je in onze regio op bijna elke plek in een stromend water rekenen op een aanval van roofblei.

Daniels roofblei van het streetfishing

Aan het meer

Lange had ik hier totaal niet aan gedacht: roofblei op een meer?! Ook in sommige meren zitten heel goede bestanden roofblei. Een kennis liet me zijn thuiswater zien – dit meer ruikt gewoon naar snoek, maar heeft ook een prachtig bestand roofblei.

Ook al leek dit me in het begin ongewoon, ik verklaar het als volgt: het meer heeft een kleine verbinding met de Spree. Op een gegeven moment zijn er, denk ik, een paar roofblei ‘verdwaald’ en in het meer terechtgekomen en blijkbaar ook gebleven. Voor dit meer heb ik een onderzoek gevonden waarin staat: in de zomer daalt het zuurstofgehalte vanaf 2 m diepte regelmatig met 50%, en vanaf 4 m diepte heersen er anaerobe omstandigheden (→ er zit dan geen zuurstof meer in het water). Hierdoor worden potentiële prooivissen naar boven ‘gedrukt’ – ideaal voor alle roofvissen die ‘naar boven jagen’, zoals de roofblei.

Belangrijk bij roofblei:

Erg dun draad dreggen buigen heel snel open. Goede topwaterkunstaas heeft vaak al sterke dreggen af fabriek – bij sommige moet je echter zelf nog upgraden.

Mijn aaskeuze: stickbaits (‘walk-the-dog’-actie -> zigzaglopen) met een lengte van 5-10 cm (aan het begin van het seizoen liever kleiner, later in het jaar groter, net als de ontwikkeling van het broedvis). Poppers werken bij mij niet zo goed op roofblei, maar daar zullen ongetwijfeld ook andere meningen over bestaan.

Baars op topwater

Baars jaagt soms in bizarre groepen achter de oppervlaktekunstaas aan – en het mooie daaraan is: je kunt er prachtig naar kijken. Meestal ‘slurpen’ baarzen het aas van het wateroppervlak, maar soms komt het ook tot enorme aanvallen waarbij de baars met flink veel snelheid op het aas knalt – fantastisch! Ideaal zijn kunstaas met een lengte van 5-10 cm, ‘walk-the-dog’-actie (iets langzamer gevoerd dan bij roofblei, omdat baarzen minder doelgericht zijn en bij een hoog tempo vaker het aas missen). Ook poppers zijn een goede keuze, als je die tenminste graag gebruikt.

Snoek op topwater

In het beste geval schiet een snoek loodrecht uit het water en probeert het aas te grijpen. De aanvallen zijn krachtig en ook grote kunstaas met een lengte van ruim boven 10 cm kan hier ingezet worden. Momenteel is er een trend met ‘real topwater baits’, zoals de 3D Suicide Duck van Savage Gear. Ook kikkers, zoals de River2Sea Spittin' Wa (een mix van kikker en popper), werken erg goed op snoek. Deze kun je perfect aanbieden in hoog kruid of tussen waterlelies, omdat de haken zo dicht tegen het lijf liggen dat de haak ‘verborgen’ is.

Nadeel: je moet het moment van de aanslag heel precies timen, want het percentage missers is erg hoog. Maar de aanvallen zijn zo geweldig dat je dat er met liefde voor over hebt!

Tip: barbless hooks / dreggen zonder weerhaak

Ook kleine baarzen lijken geen schroom te hebben voor grotere kunstaas. Dit resulteert er vaak in dat de dreg van buiten haakt. En bij te kleine kunstaas kwam het bij mij helaas al vaker voor dat de baars het aas diep inslikt, waardoor het lastig is om de baars zonder veel schade weer los te haken. Beide vind ik niet optimaal – zowel het ‘van buiten haken’ met te grote kunstaas als het ‘inslikken’ bij te kleine kunstaas. Vooral bij het ‘van buiten haken’ zit de dreg vaak in de buurt van het oog. Daarom heb ik deze winter bijna al mijn oppervlaktekunstaas omgebouwd naar dreggen zonder weerhaak. Ik heb pas 3-4 maanden praktijkervaring, maar tot nu toe is het verliespercentage niet merkbaar hoger.

In het begin was ik een beetje bang voor een verstoord loopgedrag (minder bij topwaterbaits, vooral bij gewone twitchbaits).

Dat probleem heb ik als volgt opgelost: ik heb alle maten dreggen besteld (en ook verschillende sterktes) en met een precisieweegschaal (ongeveer € 10 bij Amazon) de juiste haak per kunstaas bepaald.

Nog een voordeel: het risico op eigen verwondingen daalt enorm zonder weerhaak. Zo kun je de haak er gewoon uittrekken en hoef je hem niet ‘door te drukken’.

Dreggen ombouwen met een precisieweegschaal

Kunstaas

Er is een enorme keuze aan topwaterkunstaas. Hier een niet-volledig overzicht van de verschillende types.

Stickbaits

Een echt allroundwapen voor alle doelvissen. De ‘walk-the-dog’-loop bereik je via de hengel met lichte tikjes. Afhankelijk van de kracht en frequentie van de tikjes en de snelheid van het binnenhalen, kun je de loop beïnvloeden. Bij een langzame aanbieding kan het aas bijna op de plek ‘werken’. Een heel snelle aanbieding is ook mogelijk. Snel binnenhalen & een hoge frequentie aan lichte tikjes laten het aas over het water vliegen – dit is vaak de sleutel tot beten van roofblei. Baars komt bij deze snelle en agressieve aanbieding echter meestal niet aan de haak – ze raken het aas simpelweg niet goed en het aantal gehaakte baarzen is erg laag.

Nog een groot voordeel van stickbaits: de meeste stickbaits kun je heel ver werpen. Doordat er geen duiklip is en er vaak een ‘balance weight system’ is ingebouwd, vliegt het aas extreem ver. Hier een selectie van mijn eigen stickbaits:

Popper

Makkelijk te herkennen aan de concaaf gevormde ‘neus’. Hiermee kun je, bij de juiste aanbieding, een ploppend geluid veroorzaken. De snelheid waarmee je een popper kunt voeren, hangt sterk af van de specifieke popper. Sommige poppers komen heel langzaam met de neus uit het water, andere juist heel snel. Ik houd ervan als de ‘neus’ qua kleur goed te zien is, zodat je makkelijk kunt zien wanneer het juiste moment is voor de volgende ‘tik in de hengel’. Als je vaak genoeg met dezelfde kunstaas vist, krijg je dat gevoel er ook wel bij.

Toegegeven: ik heb een paar poppers, maar maximaal 5% van de tijd gebruik ik ze. Het is niet voor 100% mijn ding, en op gevoel loopt een stickbait vaak gewoon beter.

Kikkers

Zoals hierboven al beschreven, maken kikkers frustratievrij vissen in hoog kruid en tussen waterlelies mogelijk. Voor mij echter uitsluitend op snoek! Je moet er altijd eentje bij hebben, om goed te kunnen reageren op zulke situaties. Op baars heb ik het nog niet geprobeerd. Daarvoor heb ik net de ‘Kahara Baby Diving Frog’ aangeschaft, die helaas nog maagdelijk is. Time2change

Tip voor kikkers:

Als het percentage missers te hoog is, kun je de haken ook voorzichtig(!) 1-2mm ombuigen, zodat ze niet te dicht tegen de kikker aanliggen.

Prop baits

Op het eerste gezicht zou je prop baits met stickbaits kunnen verwarren, maar het loopgedrag is compleet anders. Prop baits hebben, afhankelijk van de variant, achter en/of voor een kleine propeller die in het water een interessant geluid maakt. Ook lopen deze kunstaas gewoon rechtdoor. Dit maakt de prop bait de perfecte aanvulling op de stickbait. Op veel dagen kon ik met ‘recht loopgedrag’ nog een roofblei verleiden, terwijl ‘walk-the-dog’ helemaal niets opleverde. In mijn ogen: een must-have in 2-3 maten!

Crawler

Makkelijk te herkennen aan de ‘armen’ / ‘vleugels’. Hiermee ‘kruipt’ het aas over het wateroppervlak. Hierdoor ontstaan lichte ‘plons’-geluiden, die de roofvis moeten aantrekken. Helaas laten de meeste modellen zich vrij slecht werpen, waardoor je geen grote werpafstand haalt.

Splash baits en overige kunstaas

Splash baits zijn een mix van popper en stickbait. Zonder twijfel een spannende variant. Het loopgedrag en het ploppen verschillen sterk per aas. Ook heel spannend, en in de VS enorm gehyped, is de River2Sea Whopper Plopper. Deze indelen is echter erg moeilijk. Het is geen echte prop bait maar ook geen splash bait.

Een interessant buitenbeentje is ook de River2Sea Double Plopper, waarvan een praktijktest echter nog moet volgen! Het gaat hierbij om een soort topwater-spinnerbait en valt in de categorie 'buzzbait'.

Kleur van de kunstaas

In mijn ogen is het design/de kleur van het aas voor 90% bedoeld voor de visser – kortweg: marketing.

Veel kunstaas is aan de bovenzijde uitgebreid gedecoreerd en aan de onderzijde vaak gewoon wit of grijs. Overigens flankeren stickbaits ook, waardoor de kleur van onderaf ook vaker te zien is. Na het bekijken van veel video's uit de VS viel me op dat daar vaak topwaterkunstaas gebruikt wordt dat aan de onderzijde zwart is (bijvoorbeeld de River2Sea Whopper Plopper in de kleur ‘yellow head’ of de River2Sea Rover 98 in dezelfde kleur). Het contrast voor de vis is hier waarschijnlijk het grootst.

Mijn mening:

De kleur is bij topwatervissen niet zo bepalend, zeker als je dat vergelijkt met bijvoorbeeld shads.

Volume / geluiden

Veel stickbaits bevatten rammelaars: van zeer luid en opvallend gerammel (Illex Bonnie) tot een subtieler tikkend geluid (Duo Realis Pencil 85), tot en met 'silent' zonder kunstmatig geluid (Megabass Dog X Speed Slide).

De volgende observatie is misschien inbeelding, maar hij laat me niet helemaal los – en ook mijn visvriend Ronny, met wie ik al veel uren topwater heb gevist, denkt er net zo over: bij veel bruggen in Berlijn, waar door auto's en dergelijke veel lawaai ontstaat, doet de heel luide Illex Bonnie het vaak beter dan de stille kunstaas van bijvoorbeeld Megabass.

Ook het vermelden waard: Livingston heeft kunstaas dat insectengeluiden maakt (via een ingebouwde batterij & ‘luidspreker’). Praktijkervaring heb ik hiermee nog niet, maar hij ligt inmiddels in de aasbox en wacht op zijn test. Ook de River2Sea Whopper Plopper is erg luid. Hier ontstaat het geluid via de draaiende schoep, dus een heel natuurlijk geluid en niet zo ‘mechanisch’ als de rammelaars.

Mijn tip:
van elke variant zou er minstens één in je aasbox moeten liggen (luid, middel, silent)

Lijn

Ik heb lange tijd met fluorocarbon gevist en had daar eigenlijk ook geen problemen mee. Inmiddels gebruik ik echter (meestal) gewoon mono. De reden hiervoor: fluorocarbon zinkt snel. Mono daarentegen zinkt langzaam tot bijna niet. Bij fluoro ontstaat er naar onderen een ‘lijnbocht’. In zeldzame gevallen raken de dreggen hierdoor verstrikt in de lijn. Vooral als je het aas heel langzaam vist en veel in de losse lijn tikt. Verder trekt de fluoro de ‘snuit’ van het aas iets naar onderen, wat bij heel lichte kunstaas, zoals de Illex Chubby Pencil, al een verschil kan maken. Ook komt het bij hele verre worpen vaak voor dat de 'twitches' / tikjes in de hengel erg gedempt worden als er veel lijn onder water ligt. Hierdoor is een strak ‘walk-the-dog’ moeilijk te realiseren. Hier helpt een lange mono-onderlijn plus de hengel iets hoger houden (zijwaarts tikken). Dit geldt weliswaar alleen voor echt verre worpen, maar die zijn vaak ook nodig.

Bij snoek gebruik ik dan toch weer heel dik fluorocarbon, omdat mono duidelijk sneller schade oploopt door de snoektanden. Staaldraad beïnvloedt door het hoge gewicht de loopeigenschappen te veel en is voor mij daarom geen optie!

Een andere optie zou 'Strike Wire Stinger Baid' zijn. Ik heb destijds geprobeerd dit te bestellen, maar er was geen mogelijkheid om het in Duitsland te krijgen. Het zou net zo stabiel moeten zijn als staaldraad (of is het zelfs staaldraad? Ik kon hier helaas nauwelijks informatie over vinden) en het zou het loopgedrag van het aas niet moeten beïnvloeden. Heeft iemand van jullie dit al eens getest, laat het gerust weten in een reactie.

Samengevat:

• Baars & roofblei: mono
• Snoek: fluoro

Knoop of snap

In de VS worden hardbaits, met name topwaterbaits, met een rapala-knoop aan de onderlijn bevestigd. Hierdoor krijgt het aas meer speling en wordt er geen extra gewicht aan het aas toegevoegd. Dat heb ik ook eens geprobeerd – maar ik wissel toch vaak van aas, en dan wordt het knopen toch te vervelend! Omdat de Amerikanen op hun boten wel 10 kant-en-klaar opgetuigde hengels bij zich hebben, wordt dit nadeel omzeild. Maar voor de gemiddelde oeviser of bellyboot-visser is de verhouding tussen moeite en nut het niet waard. Ik gebruik gewoon heel kleine en stabiele snaps en kan daar goed mee leven.

Hengel

Ook hier lopen de meningen wel uiteen.

Ik houd van hengels die goed doorladen en zo het aas heel ver laten vliegen.

Ik vis graag met medium-light hengels (echt werpgewicht: 5-15g) om daarmee 5-10g stickbaits te werpen. Voor zwaardere kunstaas, zoals de Savage Gear 3D Suicide Duck of de Illex Bonnie 128, moet het al iets krachtigers zijn. Vooral belangrijk is dat de hengel behoorlijk kort is. Tussen 180-220 cm is optimaal. Doordat je de hengel naar onderen tikt, zouden langere hengels alleen maar hinderen, en een lange (en zware) hengel is bij voortdurende twitchbewegingen ook erg vermoeiend voor de arm. Een fijne hengel hiervoor is bijvoorbeeld de Okuma One. Naast de lengte is ook het achterste handvat vrij smal, wat makkelijk twitchen mogelijk maakt zonder dat je aan je arm blijft ‘hangen’. Mijn tip zou zijn om hier de lichtste variant (7-20 g) te kiezen, omdat de hengel erg strak is en het aangegeven gewicht moeiteloos kan werpen!

Samenvatting voor de luie lezer

• Doelvis: roofblei, baars, snoek, forel, kopvoorn
• Haken: let bij roofblei op stabiele haken!
• Dreggen zonder weerhaak: ontzien mens en dier
• Type aas: stickbaits zijn allrounders. In kruid en tussen waterlelies zijn kikkers optimaal (op snoek).
• Aasgrootte: met 8-9 cm heb je de ideale maat voor bijna alle vissen
• Balance weight system: must-have -> nodig voor verre worpen en helpt tegen het ‘verstrikken’ van de dreggen in de onderlijn
• Kleur: waarschijnlijk eerder bijzaak. Zwarte kunstaas is in trek
• Rammelaars en co: een heel luide, middelluide en volledig stille kunstaas zouden optimaal zijn voor je tacklebox
• Lijn: mono is optimaal voor topwater, fluoro kan ook. Dik fluoro voor het vissen op snoek
• Snaps: bij voorkeur geen of licht, om het loopgedrag van het aas niet te beïnvloeden
• Hengel: korter is beter. Optimaal 1,8 m-2,2 m

Dank je wel voor het lezen, veel succes met topwatervissen en misschien tot snel op een LMAB-tour!